“मेरो घर यहीँ हो”

सुर्खेतबाट उत्तर लाग्यो भने, सडक हराउन थाल्छ।

पहाड घना हुन्छन्। गाउँहरू सानो हुन्छन्। मान्छेहरू थोरै हुन्छन्। र कथाहरू पुरानो हुन्छन्।

त्यस्तै एउटा गाउँमा, २०५५ सालको जेठमा, एउटा साना केटो जन्मिएको थियो।

उसको नाम राखियो कृष्ण।

पहिलो केही वर्ष, कृष्ण सामान्य थियो। हाँस्थ्यो। खेल्थ्यो। आमाको पछिपछि हिँड्थ्यो। बाबाले बोलाउँदा दगुर्थ्यो।

तर जब ऊ बोल्न थाल्यो, साढे दुई वर्षको भयो अनि बोल्न थाल्यो, उसको आमा सरिताले पहिलोपटक बुझिन् कि केही गडबड छ।

त्यो दिन साँझ समय थियो।

सरिता भान्सामा थिइन्। दाउरामा आगो बल्दै थियो। बाहिर भेडाहरूको आवाज थियो।

कृष्ण ढोकाको छेउमा बसेको थियो। बाहिर हेर्दै। त्यो दिन ऊ धेरै चुप थियो।

सरिताले सोधिन्, “के भो, छोरा?”

ऊ फर्किएन।

“कृष्ण?”

अनि ऊ धेरै बिस्तारै बोल्यो।

“आमा, मेरो घर कहाँ गयो?”

सरिता रोकिइन्।

“यही त घर हो नि, छोरा।”

कृष्णले टाउको हल्लायो। बाहिरतिर औँला देखायो।

“होइन। त्यहाँ थियो मेरो घर। त्यो डाँडामाथि। ढुङ्गाको थियो। ठूलो थियो।”

सरिताले बाहिर हेरिन्। डाँडामाथि केही थिएन। वर्षौंदेखि केही थिएन।

उनले हाँसिन्। “बच्चाको कल्पना” सोचिन्।

तर त्यो रात उनले निदाउन सकिनन्।

भोलिपल्ट, कृष्णले फेरि भन्यो।

खाना खाँदाखाँदै, बिना कुनै कारण, उसले भन्यो, “मेरो अघिल्लो घरमा यस्तो थाल थिएन। काँसाको थाल थियो।”

सरिताको हात रोकियो।

“अघिल्लो घर?”

“हो।” कृष्णले सामान्य स्वरमा भन्यो। जसरी साँचो कुरा भनिन्छ। “मेरो अघिल्लो घरमा।”

“तिम्रो एउटै घर छ, छोरा। यही।”

कृष्णले आमाको अनुहार हेर्यो। अनि भन्यो, “म यहाँ पहिले पनि आएको थिएँ। अर्कै शरीरमा।”

साढे दुई वर्षको बच्चाले।

अर्कै शरीरमा।

सरिताले आफ्ना श्रीमान् हरिलाई भनिन्।

हरि पहिलोपटक हाँसे। “बच्चाको बकवास हो।”

दोस्रोपटक भन्दा, हल्का गम्भीर भए।

तेस्रोपटक भन्दा, उनले कृष्णलाई बोलाए।

“छोरा, तिमीले भन्दैछौ अघिल्लो घर थियो भनेर। त्यो घर कस्तो थियो?”

कृष्णले आँखा मुन्द्यो। केही सोच्यो।

“ढुङ्गाको थियो। दुईतले। माथि एउटा कोठा थियो जहाँ म सुत्थेँ। त्यो कोठाबाट हिमाल देखिन्थ्यो। अनि मेरी स्वास्नी थिइन्। र एउटा छोरो थियो।”

हरिले श्वास रोके।

“स्वास्नी?”

“हो।” कृष्णले आँखा खोल्यो। “उनलाई माया गर्थेँ।”

साढे दुई वर्षको बच्चाले। स्वास्नी। माया। अघिल्लो जीवन।

हरि त्यो रात बाहिर गए। धेरैबेर बाहिर बसे।

हप्ता बित्यो।

कृष्णका कुरा थामिएनन्। बरु बढ्दै गए।

एक दिन उसले भन्यो उसको नाम “मानसिंह” थियो। गाउँकै माथि बस्थ्यो। उसको घरमा एउटा आँपको रुख थियो जसमा कहिल्यै आँप फल्दैनथ्यो तर छहारी दिन्थ्यो। उसको छोरोको नाम “बिरे” थियो।

अनि एक दिन, उसले भन्यो, “मेरो घरमा आगो लागेको थियो।”

यो सुनेर सरिताको शरिर चिसो भयो।

“कहिले?”

“धेरै पहिले। म त्यतिबेला घरभित्रै थिएँ।”

सरिताले बुझिन्। ऊ त्यो आगोमा मरेको थियो।

सरिताले गाउँका बूढापाकाहरूसँग सोधखोज गरिन्।

उनले कसैलाई “मानसिंह” थाहा छ कि भनेर सोधिन्।

तीन दिनपछि, एउटा ८० वर्षका बूढा बाजेले भने, “मानसिंह? त्यो डाँडामाथि बस्थे नि। धेरै पहिलेको कुरा हो। मैले सुनेको थिएँ। उनको घरमा आगो लागेको थियो। सपरिवार।”

सरिताको मुख सुक्यो।

“कहिले?”

“मेरो बाबाको पालाको कुरा हो। २०१२ सालतिर होला।”

२०१२ साल।

कृष्ण जन्मिएको थियो २०५५ सालमा।

बीचमा ४३ वर्ष थियो।

त्यो रात, सरिताले निदाउन खोजिन् तर सकिनन्।

ऊ उठिन्। बाहिर निस्किन्।

चन्द्रमा थियो आकाशमा। गाउँ सुनसान थियो। डाँडातिर हेरिन्।

त्यहाँ केही थिएन। वन मात्र थियो। अँध्यारो।

अनि उनले महसुस गरिन् कि कसैले उनको पछाडिबाट हेरिरहेको छ।

फर्किइन्।

कृष्ण ढोकाको बाहिर उभिएको थियो। निदाएको आँखा। फुस्रो अनुहार।

उसले आमालाई हेर्यो। अनि डाँडातिर हेर्यो।

बोल्यो, “आमा, त्यहाँ हाम्रो घर थियो। जलेको रहेछ अब।”

उसको स्वर बच्चाको थिएन। बच्चाले कहिल्यै यसरी बोल्दैन। त्यो स्वरमा एउटा थकान थियो। दशकौंको थकान।

सरिता त्यो रात भित्र गएनन्।

भोलिपल्ट हरि डाँडामाथि गए।

त्यहाँ वनभित्र, घाँसले ढाकिएको, एउटा पुरानो भित्ता थियो। ढुङ्गाको। कालो। आगोले पोलेको।

आँगनको रूपरेखा अझै थियो। गहिरिएको ठाउँ जहाँ कुनै बेला ओसारा थियो। माटोमा खरानीको रङ अझै थियो।

र एउटा रूख थियो।

आँपको रूख।

जसमा फल थिएन।

हरिले त्यो कुरा घर फर्केर सरितालाई भने।

दुवैजना चुप भए।

अनि सरिताले सोधिन्, “अब के गर्ने?”

हरिले भने, “गाउँका धामीलाई बोलाउनुपर्छ।”

“धामीले के गर्छन्?”

“थाहा छैन।” हरि रोकिए। “तर केही गर्नुपर्छ।”

त्यही बेला भित्रबाट कृष्णको आवाज आयो।

“आमा, भोक लाग्यो।”

सामान्य। बच्चाको आवाज। भोको बच्चाको आवाज।

दुवैजनाले एकअर्कालाई हेरे।

धामी आए। पूजा भयो।

तीन रात तीन दिन।

कृष्ण त्यो तीन दिन अजिब थियो। खाएन। बोलेन। बस्थ्यो मात्र। एउटै ठाउँमा। डाँडातिर मुख फर्काएर।

धामीले भने, “यो बालकमा कुनै आत्मा छ जो अझै गएको छैन। त्यो आत्मालाई बिदाइ गर्नुपर्छ।”

“कसरी?” सरिताले सोधिन्।

“त्यो घर जहाँ ऊ मरेको थियो, त्यहाँ जानुपर्छ। बालकलाई लिएर। अनि त्यो आत्माले बिदाइ माग्न पाउनुपर्छ।”

भोलिपल्ट बिहान, सरिता र हरि कृष्णलाई लिएर डाँडामाथि गए।

बाटोभरि कृष्ण चुप थियो।

जब त्यो भत्किएको घरको नजिक पुगे, कृष्ण रोकियो।

उसले त्यो कालो भित्ता हेर्यो। आँपको रूख हेर्यो। खरानी रङको माटो हेर्यो।

अनि उसको आँखा रसाए।

सरिताले आफ्नो छोरोलाई यसरी रुँदा पहिले कहिल्यै देखेकी थिइनन्।

यो रुवाइ बच्चाको रुवाइ थिएन। यो एउटा मान्छेको रुवाइ थियो जसले आफ्नो सब केही गुमाएको थियो।

कृष्ण त्यो भत्किएको आँगनमा गयो।

बस्यो।

जमिन छोयो।

धेरैबेर चुप रह्यो।

अनि उसले भन्यो, “म यहाँ बस्न चाहन्थेँ। यहीँ। तर भएन।”

हरिले सोधे, “किन भएन?”

कृष्णले आगोतिर इशारा गर्यो। “आगो आयो। म भाग्न सकिनँ।”

“किन सकिनौ?”

कृष्णले जवाफ दिएन। बरु आँपको रूखतिर गयो। त्यो रूखलाई हात लगायो।

अनि फर्कियो।

“अब जान्छु।”

“कहाँ?” सरिताले सोधिन्।

“थाहा छैन।” कृष्णले आमाको अनुहार हेर्यो। “तर अब जान्छु।”

घर फर्किँदा, कृष्ण सुत्यो।

लामो घण्टा सुत्यो।

जब उठ्यो, सरिताले ध्यान दिइन्। केही फरक थियो।

उसको आँखा फरक थिए।

पहिलेको त्यो गहिराइ थिएन। त्यो थकान थिएन। त्यो पुरानो दुखाइ थिएन।

त्यो बच्चाको आँखा थियो।

सामान्य। ताजा। खाली।

“भोक लाग्यो आमा,” उसले भन्यो।

सरिताले छोरालाई अँगाले। धेरैबेर अँगाले।

त्यसपछि कृष्णले कहिल्यै मानसिंहको कुरा गरेन।

घरको कुरा गरेन। आगोको कुरा गरेन। स्वास्नीको कुरा गरेन।

ऊ हुर्कियो। स्कुल गयो। खेल्यो। साथी बनायो।

सामान्य बच्चा जस्तै।

तर सरिताले एउटा कुरा कहिल्यै बिर्सिनन्।

त्यो दिन डाँडामाथि, जब कृष्णले आँपको रूखलाई हात लगाएको थियो, उनले त्यो रूखमा केही देखेकी थिइन्।

एउटा कोरिएको नाम।

पुरानो। मेटिएलगभग। तर अझै पढ्न सकिने।

मानसिंह।

वर्षहरू बिते।

कृष्ण अहिले जवान छ। काठमाडौंमा छ।

सरिता गाउँमै छिन्।

हरेक वर्ष, कार्तिकको महिनामा, उनी एक्लै डाँडामाथि जान्छिन्।

त्यो भत्किएको घरमा एउटा दियो बाल्छिन्।

कसका लागि? उनले कहिल्यै कसैलाई भनेकी छैनन्।

तर दियो बाल्छिन्।

अनि बस्छिन्।

अँध्यारो नपरेसम्म।

लेखकको नोट

पुनर्जन्म र बच्चाको past life memories को बारेमा University of Virginia का Dr. Ian Stevenson र Dr. Jim Tucker ले दशकौंसम्म research गरेका छन्। तिनीहरूको database मा २,५०० भन्दा बढी documented cases छन् जहाँ बच्चाहरूले verified facts भनेका छन् जुन सामान्य तवरले थाहा हुन सम्भव थिएन।

नेपाल र भारतका Karnali region, Rajasthan, र Sri Lanka बाट यस्ता cases विशेष रूपमा बढी report भएका छन्।

यस कथाका पात्रहरूका नाम परिवर्तन गरिएका छन्। स्थान काल्पनिक छ। तर यसभित्रको human experience, त्यो रुवाइ, त्यो आँपको रूख, त्यो कोरिएको नाम, त्यस्ता कुराहरू documented cases मा बारम्बार भेटिएका छन्।

Dr. Jim Tucker को पुस्तक “Return to Life” (2013) मा यस्ता cases को विस्तृत वैज्ञानिक विश्लेषण छ।

यो लेख Sangriha को Horror Diaries श्रृंखलाको हिस्सा हो।